Hiện diện trực tuyến: người tìm bạn trên mạng sẽ thấy gì

Trước khi mời bạn hợp tác, trước khi xét hồ sơ của bạn, trước khi phỏng vấn bạn — người ta tra tên bạn trên mạng.

Nếu không tìm thấy gì, hoặc chỉ tìm thấy thông tin cũ và rời rạc, thì đó cũng là một ấn tượng. Điều họ tìm thấy phần lớn là do bạn quyết định.

Thứ tự ưu tiên

Không cần có mặt ở mọi nơi. Theo thứ tự giá trị:

Một — mã định danh nhà nghiên cứu. Nền tảng của mọi thứ khác. Nó phân biệt bạn với người trùng tên và giúp công trình được gán đúng.

Hai — hồ sơ công bố được cập nhật. Trên các nền tảng mà ngành bạn dùng.

Ba — trang trên website của cơ sở. Nguồn đáng tin nhất trong mắt người ngoài, và thường xếp cao khi tìm kiếm.

Bốn — một trang cá nhân nếu bạn muốn kiểm soát nội dung nhiều hơn.

Năm — mạng chuyên môn nếu ngành bạn dùng.

Sáu — mạng xã hội, tuỳ ý và tuỳ ngành.

Nguyên tắc: một hồ sơ đầy đủ và cập nhật tốt hơn năm hồ sơ bỏ dở. Hồ sơ cũ chưa cập nhật gây ấn tượng xấu hơn là không có.

Vấn đề trùng tên

Đây là vấn đề rất thực với người Việt Nam:

• Nhiều người cùng họ và tên, đôi khi cùng ngành.
• Cách viết tên khác nhau — có dấu, không dấu, thứ tự họ tên, viết tắt.
• Đổi tên sau kết hôn ở một số trường hợp.

Cách xử lý:

• Có mã định danh và gắn nó vào mọi bài báo. Đây là giải pháp căn bản.
• Dùng một cách viết tên thống nhất trong mọi công bố. Chọn một dạng và giữ nó suốt sự nghiệp.
• Khai báo các dạng tên khác trong hồ sơ định danh của bạn.
• Kiểm tra định kỳ xem công trình của người khác có bị gán nhầm cho bạn không, và ngược lại.

Trang cá nhân nên có gì

• Ảnh — một ảnh chân dung bình thường, không cần trang trọng quá.
• Bạn nghiên cứu gì, viết cho người ngoài ngành hiểu được. Đây là phần quan trọng nhất và bị viết tệ nhất — phần lớn người viết bằng thuật ngữ mà chỉ vài chục người trên thế giới hiểu.
• Vị trí và cơ sở hiện tại.
• Danh sách công bố, hoặc liên kết tới nơi có danh sách đó.
• Vài công trình tiêu biểu với một câu giải thích ý nghĩa của mỗi cái.
• Thông tin về giảng dạy và hướng dẫn nếu bạn nhận nghiên cứu sinh.
• Cách liên hệ — một địa chỉ thư điện tử bạn thực sự đọc.
• Lý lịch khoa học tải về được, có ghi ngày cập nhật.

Phép thử: đưa trang của bạn cho một người ngoài ngành đọc. Nếu họ không nói lại được bạn nghiên cứu gì, phần mô tả cần viết lại.

Về bản quyền khi đăng bài

Đây là điểm nhiều người vi phạm mà không biết:

• Đăng bản in cuối của nhà xuất bản lên trang cá nhân thường không được phép, tuỳ hợp đồng bạn đã ký.
• Nhiều tạp chí cho phép đăng bản thảo đã được chấp nhận sau một thời gian chờ.
• Kiểm tra chính sách của từng tạp chí trước khi đăng — có công cụ tra cứu chính sách tự lưu trữ.
• Dùng kho lưu trữ của cơ sở nếu có — thư viện thường hỗ trợ việc này và biết rõ quy định.
• Luôn có thể đăng liên kết tới bài, và luôn có thể gửi bản in cho ai đó hỏi xin.

Mạng chuyên môn và mạng xã hội

Lợi ích:

• Công trình được biết tới nhanh hơn.
• Kết nối với người cùng lĩnh vực ở nơi khác.
• Biết tin về hội thảo, vị trí tuyển dụng, cơ hội hợp tác.
• Nhìn thấy nghiên cứu mới sớm.

Lưu ý:

• Đây là không gian công khai — mọi thứ bạn viết đều có thể được lưu lại và trích dẫn lại.
• Tách rõ ý kiến cá nhân với phát biểu nhân danh cơ sở nếu bạn nêu nơi làm việc.
• Kiểm tra quy định của cơ sở về phát ngôn công khai.
• Cẩn thận khi bình luận về công trình chưa công bố hoặc về bản thảo bạn đang phản biện.
• Tranh luận công khai gay gắt để lại dấu vết lâu dài — cân nhắc trước khi tham gia.
• Đặt giới hạn thời gian. Đây là nơi tiêu tốn thời gian nghiên cứu rất hiệu quả.

Truyền đạt nghiên cứu ra ngoài giới học thuật

Ngày càng được coi trọng, và cần kỹ năng riêng:

• Bắt đầu từ điều người đọc quan tâm, không bắt đầu từ phương pháp.
• Bỏ thuật ngữ hoặc giải thích ngay khi dùng.
• Dùng ví dụ cụ thể.
• Nói rõ giới hạn — kết quả này áp dụng cho ai, trong điều kiện nào. Đây là phần hay bị cắt khi nội dung lan truyền.
• Không phóng đại để bài được chú ý. Uy tín mất nhanh và khó lấy lại.
• Cẩn thận với kết quả sơ bộ và với bản in trước — nêu rõ chưa qua phản biện.

Khi làm việc với báo chí:

• Hỏi bộ phận truyền thông của cơ sở nếu có — họ hỗ trợ được nhiều.
• Chuẩn bị vài câu ngắn gọn về kết quả chính.
• Đề nghị xem lại phần trích dẫn của bạn nếu được.
• Nói rõ điều gì bạn không thể khẳng định.
• Đừng ngại nói bạn không biết.

Riêng tư và an toàn

• Quyết định thông tin nào công khai — địa chỉ nơi làm việc thì được, nhưng cân nhắc về số điện thoại cá nhân và lịch trình.
• Cẩn thận với hình ảnh gia đình trên trang chuyên môn.
• Với người nghiên cứu chủ đề nhạy cảm, cân nhắc kỹ mức độ hiện diện công khai và tìm hiểu chính sách hỗ trợ của cơ sở.
• Nếu bị quấy rối trực tuyến — lưu bằng chứng, không đối đáp, báo cho cơ sở và cho nền tảng. Nhiều nơi có quy trình hỗ trợ.
• Bảo mật tài khoản — xác thực hai bước cho các tài khoản quan trọng.

Bảo trì định kỳ

Đặt lịch nhắc mỗi sáu tháng:

• Cập nhật công bố mới.
• Kiểm tra vị trí và thông tin liên hệ còn đúng không.
• Kiểm tra các liên kết còn hoạt động không.
• Tra tên mình và xem kết quả có gì bất thường.
• Kiểm tra công trình bị gán nhầm.
• Gỡ các hồ sơ bạn không còn dùng.

Một điều đáng nhớ

Mục đích của hiện diện trực tuyến không phải là quảng bá bản thân. Nó là làm cho công trình của bạn tìm thấy được — bởi người có thể dùng nó, trích dẫn nó, hoặc hợp tác với bạn.

Nhìn theo cách đó, việc đầu tư đúng chỗ khá ít: một mã định danh, một hồ sơ cập nhật, và một đoạn mô tả mà người ngoài ngành đọc hiểu được.

Câu hỏi thường gặp